29/04/2025
☕️ 🤎🐻
ว่ากันเรื่อง “ความขม”
การค้นหาและอธิบายรสชาติของกาแฟมักจะมีการพูดถึง "ความรู้สึกและการรับรู้โดยรวม" (the overall and combined sensations/perceptions) ที่จะลงรายละเอียดไปตั้งแต่ลักษณะของกลิ่น รสชาติที่โดดเด่นของกาแฟ ความหนัก (Body) ความเปรี้ยว (Acidity) ความเค็ม ความขม (Bitterness) ความหวาน (Sweetness) และ รสชาติที่หลงเหลืออยู่หลังจากกลืนกาแฟลงไป (Aftertaste) รสชาติของกาแฟที่ดีจะต้องมีความสมดุลของสิ่งที่กล่าวมาข้างต้นทั้งหมด กลมกล่อม และจะต้องไม่มีเพียงแค่รสชาติเดียวภายในหนึ่งแก้ว
เพราะฉะนั้น สำหรับเรา รสชาติกาแฟที่ดีและสมบูรณ์แบบจะขาด "ความขม" ไม่ได้เลย
เราเคยเขียนเกี่ยวกับเรื่องนี้ไว้แล้วบ้าง สารเมล็ดกาแฟจะมีองค์ประกอบทางเคมีที่อยู่ข้างในและจะมีกรดตัวนึงที่เป็นเหมือนต้นทางที่ทำให้กาแฟนั้นเกิดรสชาติขมอยู่ คือ “กรดคลอโรจีนิก” (Chlorogenic Acids)
พูดให้เห็นภาพที่ชัดยิ่งขึ้น คือ การคั่วส่งผลต่อกรดคลอโรนิกค่อย ๆ แตกตัว ซึ่งตัวกรดคลอโรจีนิกเองไม่ได้ขมนะครับ จนกระทั่งเราคั่วกาแฟนั่นแหละจะทำให้กรดคลอโรจีนิกแตกตัวเป็น กรดคลอโรจีนิก แลคโตนส์ (Chlorogenic Acids Lactones) และฟีนีลินเดนส์ (Phenylindanes) ซึ่งทำให้ปากมนุษ์เกิดการรับรู้รสขมได้
นอกจากนั้น ปริมาณของฟีนีลินเดนส์ในกาแฟ จะมากหรือน้อยก็ขึ้นอยู่กับรูปแบบการคั่ว (Roast Profile) ของกาแฟชนิดนั้นอีกด้วย โดยปกติแล้ว กาแฟที่คั่วอ่อน-กลาง จะมีรสขมที่น้อยกว่ากาแฟที่คั่วเข้มเพราะว่า การคั่วที่เข้มขึ้นทำให้กรดคลอโรจีนิกแตกตัวเป็นฟีนีลินเดนส์ (Phenylindanes) มากขึ้น ฟีนีลินเดนส์ในกาแฟที่คั่วเข้มจึงมีมากกว่ากาแฟที่คั่วอ่อนกว่า
‘ความขม’ ไม่ใช่รสชาติที่ไม่ดี แต่เป็น supporter ที่ขาดไม่ได้สำหรับรสชาติของกาแฟที่ดี
‘ความขม’ เป็นหนึ่งรสชาติที่ผสมผสานรวมกับรสชาติอื่น ๆ ในตัวกาแฟได้อย่างลงตัว เห็นไหมครับรสชาติกาแฟนั้นมันซับซ้อน แต่ถ้าเราเข้าใจมันว่า รสชาติที่เราเจอ มันเกิดแบบนี้เพราะอะไร เราก็จะสนุกไปกับมันได้ ดื่มกาแฟอย่างมีความสุข คอกาแฟทุกท่าน
เพราะกาแฟ ไม่ใช่แค่กาแฟ 🖤
Source: Specialty Coffee Association. (2021). Acids in Coffee: A Review of Sensory Measurements and Meta-Analysis of Chemical Composition.